ในโลกที่การกดไลก์หรือแชร์ใช้เวลาเพียงเสี้ยววินาที ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารกลับสามารถเปลี่ยนทิศทางความคิดของสังคมได้ยาวนานกว่านั้นมาก และเมื่อข้อมูลถูกใช้เป็นอาวุธ เป้าหมายที่ถูกโจมตีอาจไม่ใช่แค่ความจริง แต่คือผู้คนที่กล้าตั้งคำถามต่ออำนาจ

COP หรือ การประชุมรัฐภาคี (Conference of Parties) คือการประชุมภายใต้กรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) ซึ่งถือเป็นเวทีสำคัญที่เหล่าผู้นำ นักวิทยาศาสตร์ นักเคลื่อนไหว นักเจรจา นักการทูต รวมถึงกลุ่มชนเผ่าพื้นเมือง และชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศจากนานาประเทศจะรวมตัวกันเพื่อหาทางลดผลกระทบจากวิกฤตโลกร้อน โดยจะจัดขึ้นในทุก ๆ ปี และผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนประเทศเจ้าภาพไปในแต่ละครั้ง 

21 เมษายน 2569 ณ โรงแรมเบสท์เวสเทิร์น จตุจักร กรุงเทพมหานคร แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย ได้เปิดตัวรายงานสถานการณ์สิทธิมนุษยชนประจำปี 2568/69 ที่เปิดเผยสถานการณ์โลกที่กำลัง “หันขวา” จากการที่ประเทศมหาอำนาจที่มีแนวปฏิบัติแบบอนุรักษ์นิยมและอำนาจนิยมกลายเป็นขั้วอำนาจใหญ่ และกำลังไล่ล่าโจมตีดินแดนอื่นๆ เพื่อชิงทรัพยากรมาเป็นของตัวเอง สงครามที่เกิดขึ้นหลายครั้งในหลายประเทศนับตั้งแต่ปี 2568 เรื่อยมาจนถึงช่วงครึ่งแรกของปี 2569 ไม่เพียงแต่สร้างความเสียหายทางกายภาพเท่านั้น แต่ยังลุกลามไปสู่การละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง รวมถึงการปราบปรามการชุมนุมประท้วงอย่างรุนแรงในหลายประเทศ สถานการณ์เช่นนี้นำไปสู่วิกฤตด้านมนุษยธรรม ซึ่งผลักให้ผู้คนหลายล้านคนทั่วโลกต้องพลัดถิ่นและลี้ภัย นั่นหมายความว่า ขณะนี้โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตการละเมิดสิทธิมนุษยชนครั้งใหญ่

“ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (Information Operations) หรือ IO มีแนวโน้มถูกใช้เพื่อคุกคามพื้นที่ออนไลน์ บิดเบือนประเด็นการวิพากษ์วิจารณ์รัฐ หวั่นหากประชาชน สื่อ และนักสิทธิมนุษยชนเซ็นเซอร์ตัวเอง ส่งผลให้สังคมขาดข้อมูลที่หลากหลายและตรวจสอบได้ นักวิจัยจากแอมเนสตี้ระบุว่า รัฐต้องเร่งแก้ไขปัญหา ยุติการลอยนวลพ้นผิด และไม่ผลักภาระให้ผู้ถูกคุกคามต้องรับมือด้วยตนเอง

เมษายนคือเดือนที่อากาศร้อนที่สุดของปี แต่ในความร้อนนั้นกลับมีบางอย่างที่ทำให้โลกค่อยๆ ชัดขึ้น แสงแดดที่ไม่มีสิ่งใดบดบังเผยให้เห็นรายละเอียดเล็กๆ ที่เราอาจไม่เคยมอง และสำหรับ “เมษา” ตีรณา บรรลือทรัพย์ นิสิตชั้นปีที่ 4 คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นักศึกษาฝึกงานแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย เดือนเมษายนไม่ใช่เพียงฤดูกาลที่เวียนกลับมา แต่คือ “บ้านหลังแรก” ของความคิด ความรู้สึก และคำถาม ที่ค่อยๆ ก่อตัวขึ้นในตัวเธอ จนกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการมองโลกใบเดิมในแบบที่ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไปในทุกช่วงจังหวะชีวิตของการเติบโต

ระนองในวันที่ฝนพรำไม่ใช่ภาพแปลกตาเท่าไหร่นัก เพราะที่นี่ถูกเรียกว่า “เมืองฝนแปดแดดสี่” แต่ระนองในวันนี้ โดยเฉพาะบริเวณอ่าวอ่าง กำลังอยู่ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ เมื่อพื้นที่แห่งนี้อาจได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ที่ชื่อว่า “แลนด์บริดจ์” โปรเจกต์มูลค่าหลายพันล้านบาทที่รัฐคาดหวังว่าจะเชื่อมสองฝั่งทะเลและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจมหาศาล แม้จะมีทั้งเสียงสนับสนุนและเสียงคัดค้าน แต่สำหรับผู้คนในพื้นที่ที่อาจได้รับผลกระทบโดยตรง สิ่งที่เกิดขึ้นกลับไม่ใช่แค่เรื่องของตัวเลขหรือการพัฒนา แต่เป็นความรู้สึกอึดอัด ความกังวล และความไม่แน่ใจต่ออนาคตของ “บ้าน” ที่พวกเขาอาศัยอยู่

ลองนึกภาพว่าอยู่ๆ วันหนึ่งคุณไม่มีบ้าน เพราะพื้นที่ที่คุณเคยอาศัยถูกกำหนดให้ต้องพัฒนาใหม่ คุณอาจได้รับข้อเสนอให้ย้ายไปที่อื่น แต่สิ่งที่คุณสูญเสียไปไม่ใช่แค่ตัวบ้าน แต่รวมถึงวิถีชีวิต ความสัมพันธ์ เพื่อนบ้าน ตลอดจนสถานะทางเศรษฐกิจที่ไม่อาจสร้างขึ้นใหม่ได้ง่ายๆ

วันที่ 21 มีนาคม 2569 ที่ผ่านมา ThumbRights ได้จัดกิจกรรม ‘Rights to Miss, Night of Share’ กิจกรรมที่ชวนผู้คนมาร่วมเขียนจดหมายถึงเพื่อนในเรือนจำ พร้อมฟังจดหมายจากหลังกรงขัง เพื่อแบ่งปันความคิดถึงกันภายในงาน ที่ร้าน Arai Arai Home Cafe 

ในโลกทุกวันนี้การละเมิดสิทธิมนุษยชนไม่ได้ปรากฏตัวอย่างโจ่งแจ้งเสมอไป บ่อยครั้งมาในรูปของกฎหมายที่ถูกแต่งแต้มด้วยถ้อยคำสวยงามหรือภาษากำกวมที่ฟังดูเหมือนทำเพื่อประโยชน์ส่วนรวม ไม่ว่าจะเป็นการป้องกันการฟอกเงิน การรักษาความมั่นคง หรือการจัดระเบียบสังคม แต่เมื่อพิจารณาให้ลึกลงไป เนื้อแท้ของมาตรการเหล่านั้นกลับอาจถูกใช้เพื่อจำกัดเสรีภาพในการรวมกลุ่ม ปิดกั้นการทำงานของภาคประชาสังคม และทำให้องค์กรเล็กๆ ที่พยายามปกป้องสิทธิของผู้คนค่อยๆ อยู่ยากขึ้น

นับจากวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ความหวังลงบนกระดาษด้วยเครื่องหมายกากบาทในหน่วยเลือกตั้งทั่วประเทศไทย วันนี้เรามีนายกรัฐมนตรีคนใหม่ มีคณะรัฐมนตรีชุดใหญ่ที่ขยับเข้าประจำการในทำเนียบรัฐบาลแล้ว แต่ในโมงยามที่เก้าอี้อำนาจผลัดเปลี่ยนใบหน้าผู้มีอำนาจในแต่ละยุครัฐบาล เสียงของผู้คนในหลายครั้งกลับคล้ายจะไม่ค่อยมีใครได้ยินเท่าไหร่นักในกระแสลมทางการเมือง

ปี 2568 เป็นปีแรกที่เรามี “กฎหมายชาติพันธุ์” อย่างเป็นทางการในประเทศไทย หลังพ.ร.บ.คุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 19 กันยายน 2568

ย้อนไปเมื่อ 5 ปีก่อน เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2564 กองทัพเมียนมาได้กระทำการรัฐประหาร และส่งประเทศเมียนมาที่กำลังฟื้นตัวกลับไปยังความมืดมนอีกครั้ง อย่างไรก็ตาม ประชาชนชาวเมียนมากลับไม่ยอมจำนนต่อการรัฐประหารครั้งนี้ ที่พรากความหวังและความฝันของพวกเขา หลายคนลุกขึ้นเคลื่อนไหวต่อสู้เพื่อต่อต้านรัฐบาลทหาร และเรียกร้องประชาธิปไตยให้กลับคืนมา ทว่าในที่สุด ผู้คนเหล่านี้กลับถูกปราบปรามอย่างรุนแรงโดยรัฐบาลทหาร ทั้งการจับกุม สังหาร และบังคับสูญหาย หลายคนตัดสินใจลี้ภัยไปยังประเทศเพื่อนบ้าน หนึ่งในนั้นก็คือประเทศไทย