เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2569 ในช่วงโค้งสุดท้ายก่อนปิดแคมเปญ ‘THE MEMOIR OF PEOPLE RESISTANCE: ความทรงจำแห่งการต่อสู้ของคนธรรมดา 50 ปี หลัง 6 ตุลา 2519 กับความฝันของผู้คน’ แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย ชวนผู้คนกลับมาทบทวนความทรงจำจากเหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 ผ่านเรื่องราวการต่อสู้ ความฝัน และความหวังที่ยังคงส่งต่อจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง ในกิจกรรม ‘The Memoir of People Resistance: ความทรงจำ ความฝัน และคนธรรมดา หลัง 6 ตุลา’ ณ ร้านอาหาร High Land ลาดพร้าว ซอย 2 เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้คนได้ร่วมแบ่งปันเรื่องราว มองย้อนอดีต และจินตนาการถึงอนาคตที่อยากเห็นร่วมกัน

จากนักข่าวในกรุงเทพมหานครที่เดินทางลงมาทำความรู้จักจังหวัดชายแดนภาคใต้ด้วยความอยากรู้ สู่การเป็นอาจารย์ที่ใช้ชีวิตอยู่ในจังหวัดปัตตานีมาหลายสิบปี และเชื่อว่าการศึกษาควรเปิดโอกาสให้คนหนุ่มสาวได้คิด ตั้งคำถาม ลองผิดลองถูก และเติบโตเป็นตัวเอง ท่ามกลางเงื่อนไขและข้อจำกัดมากมายของชีวิต

จากภูเขาทางภาคเหนือ สู่ผืนดินและทรัพยากรในภาคอีสาน จากชุมชนในภาคใต้ตอนบน ไปจนถึงปลายด้ามขวานในจังหวัดชายแดนภาคใต้ เรื่องราวของสิทธิมนุษยชนอาจมีชื่อเรียกและบริบทที่แตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ แต่สิ่งหนึ่งที่เหมือนกันคือ ทุกเรื่องล้วนมี “ผู้คน” อยู่ตรงกลาง การทำงานด้านสิทธิมนุษยชนจึงไม่ได้มีแค่การพูดถึงกฎหมาย หลักการ หรือสิทธิที่เขียนไว้ในเอกสาร แต่คือการทำให้ผู้คนมองเห็นว่า สิ่งที่เกิดขึ้นกับชีวิตของพวกเขา ครอบครัว ชุมชน และพื้นที่ที่พวกเขาอาศัยอยู่ ล้วนเกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชน การทำให้เรื่องเหล่านี้มองเห็นและเข้าใจได้ จึงเป็นอีกความท้าทายสำคัญของการทำงานด้านสิทธิมนุษยชน

ประเทศสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) จำนวนมากขึ้นกำลังดำเนินการเชิงบวกเพื่อลดการใช้และจำกัดฐานความผิดที่มีโทษประหารชีวิต ซึ่งช่วยสร้างแรงขับเคลื่อนใหม่ไปสู่การยกเลิกโทษประหารชีวิตในภูมิภาคที่ในอดีตเคยสนับสนุนบทลงโทษอันโหดร้ายนี้อย่างเข้มแข็ง

การบังคับสูญหายหมายถึงการพรากเสรีภาพของบุคคล เช่น จับกุม ควบคุมตัว ลักพาตัว กระทำโดยเจ้าหน้าที่รัฐ ขณะที่รัฐปฏิเสธว่าไม่ได้ควบคุมตัวหรือปกปิดชะตากรรมของผู้สูญหาย โดยตั้งแต่ปี 2523 ถึงปัจจุบัน มี 94 กรณี ที่ประชาชนถูกบังคับสูญหาย และในจำนวนนี้มี 77 กรณี ที่ยังไม่คลี่คลาย และเมื่อหนทางแห่งการพิสูจน์ความจริงยังไม่สิ้นสุด ครอบครัวของผู้ถูกทำให้สูญหายจึงต้องมีชีวิตต่อไปเพื่อตามหาความจริงนั้นให้เจอ ภายใต้ความไม่มั่นคงในชีวิต ความล่าช้าในการดำเนินการทางกฎหมาย อคติของสังคม และสภาพจิตใจที่เปราะบางจากความสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก   

ระนองเป็นเมืองที่ฝนตกยาวนานกว่าฤดูอื่น ที่นี่ได้รับการขนานนามว่าเป็น “เมืองฝนแปดแดดสี่” ขณะที่เม็ดฝนทำให้มีป่าเขียว น้ำตกมีชีวิต และสายน้ำไหลลงไปหล่อเลี้ยงป่าชายเลน ก่อนออกสู่ทะเลอันดามัน ถ้าใครเคยได้มาหรือค้นหาประวัติของระนองจะพบว่าเมืองเล็กๆ แห่งนี้มีทั้งภูเขา เกาะ น้ำแร่ร้อน อาหารทะเล และผู้คนหลายวัฒนธรรมที่ค่อยๆ เติบโตอยู่ร่วมกันมาหลายรุ่น

การเรียนรู้ของคนเราจะสามารถหยุดอยู่ที่อายุเท่าไหร่กัน คำตอบของบางคนอาจจบอยู่แค่ปริญญาตรี หรือบางคนก็มากกว่านั้น แต่สำหรับ สุภัสสร ทานะเวช หรือ ออย ว่าที่บัณฑิตป้ายแดงจากสาขาภาษาอังกฤษ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม วัย 21 ปี นักศึกษาฝึกงานฝ่ายนักกิจกรรมและสิทธิมนุษยชนศึกษา แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย เธอไม่เคยหยุดที่จะค้นหาความรู้เลยแม้แต่น้อย เพราะทุกโอกาสที่ผ่านเข้ามาและการศึกษาที่ได้รับในชีวิต ล้วนเป็นสิ่งที่พาออยได้ก้าวไปสู่โลกกว้าง และมองเห็นอะไรได้มากขึ้น

หากวันหนึ่งการพูดในสิ่งที่คิดจะกลายเป็นสิ่งที่ต้องกลัว เราจะยังเรียกตัวเองว่าเป็นมนุษย์ที่มีเจตจำนงเสรีได้อยู่ไหมหากต้องอยู่ในสังคมเช่นนั้น?

ผ่านมา 20 ปีนับจากที่โลกมีอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลจากการบังคับให้สูญหาย ขณะที่ประเทศไทยก็มีกฎหมายป้องกันเรื่องนี้แล้วเช่นกัน แต่สำหรับครอบครัวของผู้สูญหาย คำถามนี้ยังไม่มีคำตอบ และการรอคอยก็ยังดำเนินต่อไป ราวกับเป็น “คำสาป” ที่ไม่มีวันสิ้นสุด

ท่ามกลางบรรยากาศอันแสนอบอุ่นของเย็นวันศุกร์ ร้าน Let’s Say Café เต็มไปด้วยเสียงพูดคุย เสียงหัวเราะ และเหล่าแฟนฟุตบอลที่มารวมตัวกันในกิจกรรม Football Beyond the Game ที่จัดโดยแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย เพื่อชวนผู้คนมองฟุตบอลในอีกมิติหนึ่ง มิติที่เชื่อมโยงกับสิทธิมนุษยชน ชีวิตของผู้คน และความรับผิดชอบต่อสังคมของเหล่าบรรดาประเทศเจ้าภาพในปี 2026 นี้

เสียงนกหวีดสุดท้ายดังขึ้น เกมการแข่งขันเดินทางมาถึงช่วงเวลาปิดฉาก ถ้วยแชมป์ถูกชูขึ้นท่ามกลางเสียงเชียร์จากแฟนบอลทั่วสนาม ก่อนบรรยากาศจะค่อยๆ เปลี่ยนจากความตื่นเต้นเป็นความทรงจำ แฟนบอลทยอยเดินทางกลับ พร้อมเรื่องราวจากการแข่งขันตลอดหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา ฟุตบอลโลก 2026 อาจจบลงในฐานะทัวร์นาเมนต์ที่เต็มไปด้วยประตูสวยๆ เกมพลิกล็อก และนักเตะหน้าใหม่ที่แจ้งเกิด แต่สำหรับใครหลายคนการจบการแข่งขันไม่ได้หมายความว่าทุกคำถามจะสิ้นสุดลง เพราะเบื้องหลังเกมในสนามยังมีเรื่องราวอีกหลายด้านที่ชวนให้กลับมาทบทวน ทั้งเรื่องสิทธิ ความเท่าเทียม อำนาจของธุรกิจฟุตบอล และบทบาทขององค์กรผู้จัดอย่างฟีฟ่า

เสียงนกหวีดหมดเวลาของมหกรรมฟุตบอลโลก 2569 (2026) ดังขึ้นเป็นครั้งสุดท้าย ภาพการชูถ้วยแชมป์ของทีมชาติสเปนในฐานะแชมป์โลกทีมล่าสุดยังคงติดตาแฟนบอลทั่วโลก แต่เมื่อการเฉลิมฉลองสิ้นสุดลงและวันเวลาค่อยๆ ผ่านไป ความตื่นเต้นที่เคยปกคลุมวงการฟุตบอลก็อาจค่อยๆ จางหายไปด้วย เหลือเพียงการรอคอยฟุตบอลโลกครั้งต่อไปในปี 2573 ( 2030) จนกว่าบรรยากาศแห่งความเร้าใจจะกลับมาอีกครั้ง