เดือนเมษายน 2569 มีผู้ถูกคุมขังในคดีการเมืองในเรือนจำและสถานพินิจทั่วประเทศอย่างน้อย 63 คน ซึ่งเป็นตัวเลขสูงสุดในรอบกว่า 4 ปี ในจำนวนนี้ 34 คน ถูกคุมขังในคดีมาตรา 112 และในจำนวนนี้มี 27 คนที่ยังอยู่ระหว่างการต่อสู้คดี ซึ่งไม่ได้รับสิทธิประกันตัว โดยผู้ที่มีโทษสูงสุดคือ มงคล ถิระโคตร ถูกศาลฎีกาพิพากษาจำคุก 46 ปี จากการโพสต์เฟซบุ๊กเพียง 27 ข้อความ
21 เมษายน 2569 ณ โรงแรมเบสท์เวสเทิร์น จตุจักร กรุงเทพมหานคร แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย ได้เปิดตัวรายงานสถานการณ์สิทธิมนุษยชนประจำปี 2568/69 ที่เปิดเผยสถานการณ์โลกที่กำลัง “หันขวา” จากการที่ประเทศมหาอำนาจที่มีแนวปฏิบัติแบบอนุรักษ์นิยมและอำนาจนิยมกลายเป็นขั้วอำนาจใหญ่ และกำลังไล่ล่าโจมตีดินแดนอื่นๆ เพื่อชิงทรัพยากรมาเป็นของตัวเอง สงครามที่เกิดขึ้นหลายครั้งในหลายประเทศนับตั้งแต่ปี 2568 เรื่อยมาจนถึงช่วงครึ่งแรกของปี 2569 ไม่เพียงแต่สร้างความเสียหายทางกายภาพเท่านั้น แต่ยังลุกลามไปสู่การละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง รวมถึงการปราบปรามการชุมนุมประท้วงอย่างรุนแรงในหลายประเทศ สถานการณ์เช่นนี้นำไปสู่วิกฤตด้านมนุษยธรรม ซึ่งผลักให้ผู้คนหลายล้านคนทั่วโลกต้องพลัดถิ่นและลี้ภัย นั่นหมายความว่า ขณะนี้โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตการละเมิดสิทธิมนุษยชนครั้งใหญ่
“ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (Information Operations) หรือ IO มีแนวโน้มถูกใช้เพื่อคุกคามพื้นที่ออนไลน์ บิดเบือนประเด็นการวิพากษ์วิจารณ์รัฐ หวั่นหากประชาชน สื่อ และนักสิทธิมนุษยชนเซ็นเซอร์ตัวเอง ส่งผลให้สังคมขาดข้อมูลที่หลากหลายและตรวจสอบได้ นักวิจัยจากแอมเนสตี้ระบุว่า รัฐต้องเร่งแก้ไขปัญหา ยุติการลอยนวลพ้นผิด และไม่ผลักภาระให้ผู้ถูกคุกคามต้องรับมือด้วยตนเอง
แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล เผยรายงานประจำปี 2568/69 ระบุว่า สถานการณ์สิทธิมนุษยชนยังเผชิญข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง ท่ามกลางแนวโน้มการถดถอยในระดับโลก พร้อมย้ำถึงความเชื่อมโยงระหว่างสิทธิพลเมืองและสิทธิทางเศรษฐกิจ และเรียกร้องให้รัฐเร่งแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ โดยชี้ว่า ประเทศไทยยังมีปัญหาด้านสิทธิมนุษยชน พบผู้ถูกคุมขังทางการเมืองอย่างน้อย 55 คน ชาวอุยกูร์กว่า 40 คนถูกส่งกลับ และผู้ลี้ภัยราว 81,000 คนยังขาดหลักประกันสิทธิขั้นพื้นฐาน พร้อมระบุ 6 ประเด็นน่าห่วงด้านสิทธิมนุษยชนที่ต้องเร่งแก้ไข
เมษายนคือเดือนที่อากาศร้อนที่สุดของปี แต่ในความร้อนนั้นกลับมีบางอย่างที่ทำให้โลกค่อยๆ ชัดขึ้น แสงแดดที่ไม่มีสิ่งใดบดบังเผยให้เห็นรายละเอียดเล็กๆ ที่เราอาจไม่เคยมอง และสำหรับ “เมษา” ตีรณา บรรลือทรัพย์ นิสิตชั้นปีที่ 4 คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นักศึกษาฝึกงานแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย เดือนเมษายนไม่ใช่เพียงฤดูกาลที่เวียนกลับมา แต่คือ “บ้านหลังแรก” ของความคิด ความรู้สึก และคำถาม ที่ค่อยๆ ก่อตัวขึ้นในตัวเธอ จนกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการมองโลกใบเดิมในแบบที่ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไปในทุกช่วงจังหวะชีวิตของการเติบโต
ระนองในวันที่ฝนพรำไม่ใช่ภาพแปลกตาเท่าไหร่นัก เพราะที่นี่ถูกเรียกว่า “เมืองฝนแปดแดดสี่” แต่ระนองในวันนี้ โดยเฉพาะบริเวณอ่าวอ่าง กำลังอยู่ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ เมื่อพื้นที่แห่งนี้อาจได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ที่ชื่อว่า “แลนด์บริดจ์” โปรเจกต์มูลค่าหลายพันล้านบาทที่รัฐคาดหวังว่าจะเชื่อมสองฝั่งทะเลและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจมหาศาล แม้จะมีทั้งเสียงสนับสนุนและเสียงคัดค้าน แต่สำหรับผู้คนในพื้นที่ที่อาจได้รับผลกระทบโดยตรง สิ่งที่เกิดขึ้นกลับไม่ใช่แค่เรื่องของตัวเลขหรือการพัฒนา แต่เป็นความรู้สึกอึดอัด ความกังวล และความไม่แน่ใจต่ออนาคตของ “บ้าน” ที่พวกเขาอาศัยอยู่
ในคำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรี ที่จะดำรงตำแหน่งต่อไปอีก 4 ปี ได้ระบุในข้อ 3 เรื่องการยึดมั่นในหลักนิติธรรม การบังคับใช้กฎหมายอย่างเป็นธรรม และการบริหารราชการแผ่นดินบนพื้นฐานของธรรมาภิบาล เพื่อประโยชน์ของพี่น้องประชาชน
ลองนึกภาพว่าอยู่ๆ วันหนึ่งคุณไม่มีบ้าน เพราะพื้นที่ที่คุณเคยอาศัยถูกกำหนดให้ต้องพัฒนาใหม่ คุณอาจได้รับข้อเสนอให้ย้ายไปที่อื่น แต่สิ่งที่คุณสูญเสียไปไม่ใช่แค่ตัวบ้าน แต่รวมถึงวิถีชีวิต ความสัมพันธ์ เพื่อนบ้าน ตลอดจนสถานะทางเศรษฐกิจที่ไม่อาจสร้างขึ้นใหม่ได้ง่ายๆ
งานสอบสวนชิ้นใหม่ของแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนลชี้ให้เห็นว่าคาสิโนหลายสิบแห่งในกัมพูชามีส่วนเชื่อมโยงโดยตรงกับศูนย์สแกมเมอร์ ซึ่งมีการทรมาน การบังคับใช้แรงงาน การใช้แรงงานเด็ก และการค้ามนุษย์
วันที่ 21 มีนาคม 2569 ที่ผ่านมา ThumbRights ได้จัดกิจกรรม ‘Rights to Miss, Night of Share’ กิจกรรมที่ชวนผู้คนมาร่วมเขียนจดหมายถึงเพื่อนในเรือนจำ พร้อมฟังจดหมายจากหลังกรงขัง เพื่อแบ่งปันความคิดถึงกันภายในงาน ที่ร้าน Arai Arai Home Cafe
“ถ้าการพูดความจริงต้องแลกด้วยคดีความ เรายังเรียกสังคมแบบนี้ว่าโปร่งใสได้อยู่หรือไม่”
ในโลกทุกวันนี้การละเมิดสิทธิมนุษยชนไม่ได้ปรากฏตัวอย่างโจ่งแจ้งเสมอไป บ่อยครั้งมาในรูปของกฎหมายที่ถูกแต่งแต้มด้วยถ้อยคำสวยงามหรือภาษากำกวมที่ฟังดูเหมือนทำเพื่อประโยชน์ส่วนรวม ไม่ว่าจะเป็นการป้องกันการฟอกเงิน การรักษาความมั่นคง หรือการจัดระเบียบสังคม แต่เมื่อพิจารณาให้ลึกลงไป เนื้อแท้ของมาตรการเหล่านั้นกลับอาจถูกใช้เพื่อจำกัดเสรีภาพในการรวมกลุ่ม ปิดกั้นการทำงานของภาคประชาสังคม และทำให้องค์กรเล็กๆ ที่พยายามปกป้องสิทธิของผู้คนค่อยๆ อยู่ยากขึ้น