ครบ 20 ปีอนุสัญญาอุ้มหาย และ 2 ปีที่อนุสัญญามีผลบังคับใช้กับประเทศไทย แต่ครอบครัวผู้สูญหายจำนวนมากยังคงรอคำตอบถึงชะตากรรมของบุคคลอันเป็นที่รัก แอมเนสตี้ ประเทศไทย และภาคประชาสังคมย้ำ แม้ไทยมีความก้าวหน้าด้านกฎหมาย แต่การบังคับใช้ยังมีข้อจำกัด พร้อมเรียกร้องให้รัฐเร่งค้นหาความจริง เปิดเผยข้อเท็จจริง นำผู้กระทำผิดเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม และเยียวยาผู้เสียหายและครอบครัวอย่างมีประสิทธิภาพและรอบด้าน 

เสียงนกหวีดสุดท้ายดังขึ้น เกมการแข่งขันเดินทางมาถึงช่วงเวลาปิดฉาก ถ้วยแชมป์ถูกชูขึ้นท่ามกลางเสียงเชียร์จากแฟนบอลทั่วสนาม ก่อนบรรยากาศจะค่อยๆ เปลี่ยนจากความตื่นเต้นเป็นความทรงจำ แฟนบอลทยอยเดินทางกลับ พร้อมเรื่องราวจากการแข่งขันตลอดหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา ฟุตบอลโลก 2026 อาจจบลงในฐานะทัวร์นาเมนต์ที่เต็มไปด้วยประตูสวยๆ เกมพลิกล็อก และนักเตะหน้าใหม่ที่แจ้งเกิด แต่สำหรับใครหลายคนการจบการแข่งขันไม่ได้หมายความว่าทุกคำถามจะสิ้นสุดลง เพราะเบื้องหลังเกมในสนามยังมีเรื่องราวอีกหลายด้านที่ชวนให้กลับมาทบทวน ทั้งเรื่องสิทธิ ความเท่าเทียม อำนาจของธุรกิจฟุตบอล และบทบาทขององค์กรผู้จัดอย่างฟีฟ่า

หากมองย้อนกลับไปในช่วงหกเดือนแรกของปี 2569 สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้มีเพียงกิจกรรม การรณรงค์ หรือเวทีเสวนาที่จัดขึ้นทั่วประเทศ แต่คือการเติบโตของผู้คน ความสัมพันธ์ และความร่วมมือ ที่ค่อยๆ เปลี่ยนวิธีการขับเคลื่อนสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ในหลายพื้นที่ ชุมชนไม่ได้เป็นเพียงผู้เข้าร่วม แต่เริ่มมีบทบาทในการออกแบบกิจกรรมและกำหนดประเด็นที่ต้องการผลักดันด้วยตนเอง เยาวชนไม่ได้เป็นเพียงผู้ฟัง แต่เริ่มสร้างพื้นที่เรียนรู้และชวนคนรอบตัวมาพูดคุยเรื่องสิทธิมนุษยชน ภาคีและสื่อไม่ได้เพียงช่วยเผยแพร่ข่าวสาร แต่กลายเป็นผู้ร่วมผลักดันให้ประเด็นสิทธิมนุษยชนเข้าถึงผู้คนในวงกว้างมากขึ้น

เสียงนกหวีดหมดเวลาของมหกรรมฟุตบอลโลก 2569 (2026) ดังขึ้นเป็นครั้งสุดท้าย ภาพการชูถ้วยแชมป์ของทีมชาติสเปนในฐานะแชมป์โลกทีมล่าสุดยังคงติดตาแฟนบอลทั่วโลก แต่เมื่อการเฉลิมฉลองสิ้นสุดลงและวันเวลาค่อยๆ ผ่านไป ความตื่นเต้นที่เคยปกคลุมวงการฟุตบอลก็อาจค่อยๆ จางหายไปด้วย เหลือเพียงการรอคอยฟุตบอลโลกครั้งต่อไปในปี 2573 ( 2030) จนกว่าบรรยากาศแห่งความเร้าใจจะกลับมาอีกครั้ง

ทุกวันที่ 18 กรกฎาคม ของทุกปี โลกต่างร่วมกันรำลึกถึง “วันเนลสันแมนเดลา” (Nelson Mandela International Day) บุคคลที่เป็นผู้หยัดยืนต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนและเป็นอดีตประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ที่เคยถูกคุมขังยาวนานถึง 27 ปี แต่ไม่เคยยอมสยบต่อความอยุติธรรม 

ทุกวันที่ 18 กรกฎาคมของทุกปี  องค์การสหประชาชาติกำหนดให้วันนี้เป็น ‘วันเนลสัน แมนเดลา’ (Nelson Mandela International Day) เพื่อเป็นโอกาสในการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังอย่างมีมนุษยธรรม  รวมทั้งส่งเสริมสิทธิและคุณค่าของผู้ต้องขังในฐานะส่วนหนึ่งของสังคม และรำลึกถึงนักต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนที่เคยอยู่ในเรือนจำยาวนานถึง 27 ปี 

13 องค์กรภาคประชาสังคมดังรายนามต่อไปนี้ แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน สหภาพคนทำงาน Workers’ Union โมกหลวงริมน้ำ Freedom Bridge ThumbRights สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน (สนส.) กลุ่มฟื้นฟูประชาธิปไตย (DRG) Secure Ranger แนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม กลุ่มยืนหยุดทรราช เชียงใหม่ เครือข่ายรณรงค์รัฐธรรมนูญ-CALL และมูลนิธิผสานวัฒนธรรม ออกจดหมายเปิดผนึกเรียกร้องคุ้มครองสิทธิผู้ชุมนุมประท้วง เด็กและเยาวชน หลังร่าง “พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข” ผ่านสภาเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคมที่ผ่านมา โดยในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร มีการพิจารณาแก้ไขร่าง พ.ร.บ.ฉบับดังกล่าวตามข้อเสนอของวุฒิสภา มีมติเห็นด้วย 306 เสียง ไม่เห็นด้วย 141 เสียง และงดออกเสียง 2 เสียง โดยคงหลักการเดิมให้นิรโทษกรรมคดีสืบเนื่องจากการชุมนุมทางการเมือง ที่ไม่รวมคดีมาตรา 112 ทุกกรณี แม้ผู้ถูกกล่าวหา ผู้ต้องหา และจำเลยจะเป็นเยาวชนก็ตาม

เอกชัย หงส์กังวาน นักกิจกรรมทางการเมือง ป่วยหนักแต่ยังไร้สิทธิรักษาพยาบาลนอกเรือนจำ เครือข่ายภาคประชาสังคม ThumbRights ยื่น กมธ.กฎหมายฯ วุฒิสภา ทวงสิทธิประกันตัว – ขอส่งรักษานอกโรงพยาบาลราชทัณฑ์

แม้สถานการณ์โลกจะเต็มไปด้วยความขัดแย้งและความแตกแยกที่เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ แต่รัฐบาลและภาคประชาสังคมก็ได้ร่วมมือกันผลักดันกฎหมายและข้อมติสำคัญเพื่อแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนหลังจากการชุมนุมประท้วงและการเรียกร้องของนักกิจกรรมและนักเคลื่อนไหว