ประเทศสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) จำนวนมากขึ้นกำลังดำเนินการเชิงบวกเพื่อลดการใช้และจำกัดฐานความผิดที่มีโทษประหารชีวิต ซึ่งช่วยสร้างแรงขับเคลื่อนใหม่ไปสู่การยกเลิกโทษประหารชีวิตในภูมิภาคที่ในอดีตเคยสนับสนุนบทลงโทษอันโหดร้ายนี้อย่างเข้มแข็ง

การดึงประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม เป็นเพียงพิธีการให้ผ่านๆ ไปหรือไม่? เมื่อในความเป็นจริง รัฐและทุนมักไม่ได้รับฟังเสียงของคนในพื้นที่อย่างจริงจัง หลายครั้งก็ไม่ได้ลงมาสัมผัสความจริงในจุดที่โครงการจะเข้าไปตั้งรกราก ผลที่ตามมาจึงไม่ได้หยุดอยู่แค่การสูญเสียทรัพยากร แต่ยังลุกลามไปถึงการซ้ำเติมคนในพื้นที่ให้ต้องเปิดศึกแย่งชิงผลประโยชน์กันเอง ขณะที่การเรียกร้องของชาวบ้านกลับแทบไร้ความหมาย

ณัฐชนน ไพโรจน์ หรือ ณัฐ นักกิจกรรมและอดีตสมาชิกกลุ่มแนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม พบการรัฐประหารครั้งแรกในปี 2549 ขณะนั้นเขาอายุประมาณ 7 ขวบ แต่หากถามถึงความทรงจำเกี่ยวกับเหตุการณ์เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ในวัยเด็กก็ได้คำตอบว่าความทรงจำเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้ช่างเลือนราง ทั้งยังชวนสับสนกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวันที่ 14 ตุลาคม 2516

แคมเปญ ‘เขียน เปลี่ยน โลก’ หรือ ‘Write for Rights’ ของแอมเนสตี้เดินทางมาครบรอบ 25 ปี เราขอชวนย้อนมอง 7 แคมเปญสำคัญที่พลังจากการเขียนและการลงมือของทุกคน ร่วมผลักดันให้ความยุติธรรมเกิดขึ้นจริง 

นี่คือเสียงสะท้อนจาก จอนปรอท วงษ์เทศ หรือ “จอน” ลูกชายของ ไพบูลย์ วงษ์เทศ อดีตบรรณาธิการข่าว นักเขียน และนักกวีที่ผ่านเหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 ในวันที่กาลเวลาล่วงเลยผ่านไปหลายสิบปี เรื่องราวทางการเมืองในอดีตอาจเริ่มพร่ามัวสำหรับใครหลายคน แต่สำหรับจอนที่เติบโตมาในครอบครัวนักหนังสือพิมพ์ ร่องรอยในอดีตบางอย่างเกี่ยวกับการเมืองกลับอยู่ในชีวิตประจำวันของเขา ผ่านการซ้อนท้ายจักรยานของพ่อ พบเจอบรรยากาศของย่านเมืองเก่า และเห็นเรื่องราวบ้านเมืองที่เขาค่อยๆ ซึมซับมาทีละน้อยตั้งแต่ยังเด็ก

แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนลกล่าวว่า การที่ผู้นำโลกหลายคนอาจไม่ได้เข้าร่วมการประชุม COP31 ไม่ควรถูกใช้เป็นข้ออ้างในการชะลอหรือหลีกเลี่ยงการแก้ไขวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ขณะที่ผู้นำ ชุมชน และภาคประชาสังคมจากทั่วภูมิภาคแปซิฟิกเดินทางมายังฟิจิและตูวาลู เพื่อเข้าร่วมการประชุมเตรียมความพร้อมก่อนการประชุม COP31 (Pre-COP31) 

ภายหลังความพยายามของรัฐเทนเนสซีในการบังคับใช้โทษประหารชีวิตโดยไม่รับฟังเหตุผล และการประหารชีวิตคริสตา ไพก์ที่ล้มเหลวเมื่อวันที่ 30 กันยายนที่ผ่านมา จัสติน มาซโซลา รองผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยของแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล สหรัฐอเมริกา กล่าวว่า การประหารชีวิตคริสตา ไพก์ที่ล้มเหลวของรัฐเทนเนสซี เป็นภาพสะท้อนที่สุดโต่งของความโหดร้าย และเป็นเครื่องเตือนใจล่าสุดว่าโทษประหารชีวิตเป็นการลงโทษที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม และย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ 

เด็กวัย 8 ขวบสะดุ้งตื่นขึ้นมากลางดึกในตึกแถวริมแม่น้ำเจ้าพระยาย่านท่าพระจันทร์ บ้านที่เคยอบอวลด้วยกลิ่นน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวของครอบครัวใหญ่ที่มีพี่น้องถึง 10 คน และคึกคักไปด้วยเสียงพูดคุยของนักศึกษาที่แวะเวียนเข้ามาหาอะไรกิน แต่ในเช้ามืดวันหนึ่งของเดือนตุลาคม 2519 บรรยากาศของบ้านริมน้ำที่อยู่ห่างจากรั้วมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เพียง 200 เมตรก็เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง

คริสตา ไพก์ หญิงที่ถูกตัดสินประหารชีวิตจากคดีฆาตกรรมเมื่อกว่า 30 ปีก่อน เธอก่ออาชญากรรมตอนอายุ 18 ปีพอดี จึงไม่อยู่ในข่ายที่จะงดใช้โทษประหาร เธอถูกตัดสินจำคุก 30 ปีพร้อมโทษประหาร วันนี้ (1 ตุลาคม) เธอถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล หลังเจ้าหน้าที่พยายามประหารชีวิตเธอด้วยการฉีดยาพิษ แต่ไม่สำเร็จและไม่สามารถดำเนินการให้เสร็จสิ้นได้ แม้จะได้รับยาฉีดเพื่อประหารชีวิตไปแล้ว 2 ครั้ง

ชุมชนทั่วประเทศเผยผลกระทบจากโครงการขนาดใหญ่ เหมือง อุตสาหกรรม มลพิษข้ามพรมแดน การละเมิดสิทธิแรงงาน และการฟ้องปิดปาก เรียกร้องให้รัฐ ธุรกิจ และสถาบันการเงินต้องรับผิดชอบสิ่งที่เกิดขึ้น

นี่คือส่วนหนึ่งของความทรงจำอันเจ็บปวดในเช้ามืดวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ของอดีตพยาบาลเพื่อมวลชน อาสาสมัครคนหนึ่งที่เคยผ่านเหตุการณ์นองเลือดใจกลางเมืองหลวง เรื่องราวชีวิต ความฝัน และบาดแผลของเธอถูกบอกเล่าอีกครั้งในวันที่เหตุการณ์ครบรอบ 50 ปี เพื่อฉายให้เห็นการต่อสู้ของประชาชนและการลอยนวลพ้นผิดของผู้เกี่ยวข้องในตอนนั้น