หากย้อนกลับไปในปี 2563 ประเทศไทยได้เกิดปรากฏการณ์สำคัญที่หลายคนยังจดจำได้ดี เมื่อเยาวชนจำนวนมากออกมาเรียกร้องสิทธิเสรีภาพและความเท่าเทียม ผ่านการเคลื่อนไหวบนท้องถนนเพื่อผลักดันให้ปัญหาที่สังคมเผชิญอยู่ได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง ข้อเรียกร้องมากมายจึงถูกส่งออกมาพร้อมกันในช่วงเวลานั้น
ขณะเดียวกัน รัฐบาลในยุคนั้นก็เริ่มใช้มาตรการที่เข้มงวดขึ้นเรื่อยๆ ทำให้ประชาชนจำนวนไม่น้อยต้องถูกดำเนินคดีความทางการเมืองจำนวนมาก เพียงเพราะใช้สิทธิในเสรีภาพการแสดงความคิดเห็นของตัวเอง
ไม่นานหลังจากนั้น การชุมนุมบนท้องถนนค่อยๆ เบาบางลงอย่างเห็นได้ชัด จนหลายคนอดตั้งคำถามไม่ได้ว่า หรือว่านี่คือฉากสุดท้ายของการลุกฮือของผู้คนแล้วกันแน่ และเมื่อหันกลับไปมองอย่างละเอียด เรากลับพบว่า การเคลื่อนไหวไม่ได้หายไปไหน หากกำลังเปลี่ยนรูป รื้อแบบแผนเดิม และแตกแขนงออกเป็นรูปแบบใหม่ๆ ที่ไม่ถูกจำกัดอยู่เพียงบนถนนอีกต่อไป
แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย ชวน ผศ.กนกรัตน์ เลิศชูสกุล อาจารย์ประจำภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นักวิชาการที่ทำงานอย่างต่อเนื่องกับประเด็นการเมืองภาคประชาชนและการลุกฮือของเยาวชน มาร่วมสนทนาในรายการ Talk อะ Rights Podcast Season 2 เพื่อชวนผู้ฟังมองให้ไกลกว่าภาพม็อบบนท้องถนน เห็นพัฒนาการของ “กลยุทธ์การเคลื่อนไหว” ที่ทั้งกว้างขึ้น ลึกขึ้น และแทรกซึมอยู่ในชีวิตประจำวันของคนรุ่นใหม่มากกว่าที่เคย
อาจารย์กนกรัตน์เล่า จุดเริ่มต้นความสนใจด้านการเมือง มาจากคำถามง่ายๆ ที่เธอเคยถามตัวเองว่า “ในฐานะที่เราไม่ได้เป็นนักการเมือง แล้วเราจะมีส่วนช่วยในการสร้างความเปลี่ยนแปลงให้สังคมได้อย่างไร” คำถามนั้นกลายเป็นแรงผลักดันให้เธอเลือกเส้นทางนักวิชาการผู้คอยจับตาและทำความเข้าใจการเมืองที่ดำเนินอยู่ทั้งในและนอกสภา ตั้งแต่เหตุการณ์ 14 ตุลาคม จนถึงการลุกฮือของมวลชนในปี 2563
“สำหรับใครที่คิดว่าเรื่องของการเมืองเป็นเรื่องไกลตัว จริงๆ แล้วการเปลี่ยนแปลงไม่ได้เกิดขึ้นได้ในสภาหรือชนชั้นนำเพียงอย่างเดียว แต่การเปลี่ยนแปลงโดยเฉพาะชีวิตความเป็นอยู่ และการกำหนดชีวิตของคนธรรมดาเกิดขึ้นมาจากพวกเราได้เหมือนกัน”
ความเปลี่ยนแปลงของการเคลื่อนไหวหลังปี 2563
ถ้าลองย้อนกลับไปไล่ดูข้อเรียกร้องหลักจากการชุมนุมเมื่อปี 2563 ตามที่อาจารย์กนกรัตน์ชวนให้ลองตั้งคำถามกับตัวเอง อาจจะต้องตั้งคำถามชวนคิดกันว่า ผ่านมา 5 ปี มีข้อเรียกร้องใดบ้างที่เดินทางไปถึงเป้าหมายแล้วจริงๆ ไม่ว่าจะเป็นข้อเสนอเรื่องการปฏิรูปสถาบัน หรือการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ระยะทางของวันเวลาที่เลยผ่าน พบว่าข้อเรียกร้องหลายประเด็นยังไม่ถูกขยับให้เห็นว่ามีความคืบหน้าว่าทำได้จริง เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงทำให้ผู้คนจำนวนไม่น้อยรู้สึกว่า การเคลื่อนไหวในปีนั้นอาจเป็นทางตัน ที่ไม่มีทางออกให้เดินหน้าต่อ โดยเฉพาะเมื่อรัฐเลือกใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดกับผู้เห็นต่างหรือบุคคลที่มองว่าอยู่ขั้วตรงข้าม จนนำมาสู่การดำเนินคดีทางการเมืองกับแกนนำและผู้เข้าร่วมจำนวนมาก เพียงเพราะพวกเขาออกมาใช้สิทธิในเสรีภาพการแสดงออก
แต่เมื่ออาจารย์กนกรัตน์ย้อนกลับไปพูดคุยกับอดีตแกนนำและผู้ที่เคยร่วมยืนอยู่ท่ามกลางการชุมนุม กลับพบภาพอีกด้านที่น่าสนใจกว่านั้น ข้อเรียกร้องบางส่วนซึ่งอาจไม่ใช่ประเด็นระดับโครงสร้างใหญ่ของประเทศ กลับค่อยๆ ขยับเข้าใกล้ความจริงในที่สุด เช่น การผ่านกฎหมายสมรสเท่าเทียมที่ประกาศใช้เมื่อต้นปี 2568 ที่ทำให้ประเทศไทยกลายเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่มีกฎหมายรองรับความหลากหลายทางเพศอย่างเป็นทางการ หรือการเกิดขึ้นของพรรคการเมืองใหม่ ที่ได้รับแรงสนับสนุนอย่างล้นหลามจากคนรุ่นใหม่ จนสามารถชนะการเลือกตั้งครั้งสำคัญได้ในที่สุด
แต่การชุมนุมในปี 2563 ส่วนใหญ่เป็นการรวมตัวกันของผู้คนที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อน ไม่ได้อยู่ในองค์กรหรือเครือข่ายไหนร่วมกันเป็นทุนเดิม พอการชุมนุมจบลง หลายคนจึงอาจรู้สึกเหมือนลอยอยู่กลางอากาศ เพราะไม่มีโครงสร้างหรือพื้นที่รองรับให้พวกเขาได้กลับมาร่วมกันขับเคลื่อนกันต่ออีกครั้งเหมือนเดิม
“การเมืองแบบนั้น พอมันจบลงแล้ว สิ่งที่ตามมาก็คือเราอาจจะไม่เห็น การจับต้องได้เลย แต่พอเวลาผ่านไป เรากลับเห็นการแสดงออกทางการเมืองที่แตกต่างออกไป”
อาจารย์กนกรัตน์เสริมว่า ช่วงเวลานี้คือยุคที่การเมืองไทยกำลังเคลื่อนไหวอย่างน่าจับตา และชวนให้มองเห็นรูปแบบการเคลื่อนไหวที่เปลี่ยนไป 2 รูปแบบ คือ
- การเปลี่ยนจากการรวมตัวกัน “ไม่มีแกนนำ” ไปสู่การรวมกลุ่มหรือเครือข่ายชัดมากขึ้น
คือมีคนเริ่มจับกลุ่มกันเพื่อผลักดันประเด็นเฉพาะทางที่หลากหลาย ไม่ใช่แค่เรื่องสิทธิเสรีภาพทางการเมือง เช่น กลุ่มวิชาชีพ สหภาพแรงงานที่มีความอิสระ หรือกลุ่มทำงานเฉพาะด้านที่เกิดขึ้นหลังการชุมนุม
- การรวมตัวกันบนพื้นฐานของ “ตัวตนและประสบการณ์ร่วม” ของคนที่เจอความไม่เป็นธรรมในสังคม
ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มผู้หญิงที่ทำงานกับผู้หญิงชายขอบ กลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ ที่ขยายจากชนชั้นกลางออกไปในวงกว้าง รวมถึงกลุ่มที่ใช้ศิลปะสื่อสารเล่าเรื่องปัญหาสังคม หรือสื่อท้องถิ่นที่ค่อยๆ เติบโตและพัฒนาเรื่องการสื่อสาร
อาจารย์กนกรัตน์ย้ำในช่วงหนึ่งระหว่างพูดคุยกันว่า “การชุมนุมประท้วงเป็นเพียงรูปแบบเดียวของการแสดงออกทางการเมืองและการผลักดันการเปลี่ยนแปลง ฟังก์ชันของมันเป็นเพียงแค่การบอกให้ผู้มีอำนาจรู้ว่าเรามีตัวตนอยู่ และเรายอมไม่ได้ถ้าจะไม่มีการเปลี่ยนแปลง”
การเปลี่ยนแปลงจากการชุมนุม: พลังจริงหรือแค่ชั่ววูบ?
ไม่ว่าจะเป็นการเคลื่อนไหวของภาคประชาชนที่เชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงสามารถเกิดขึ้นได้ทีละประเด็น ผ่านการรวมตัวเพื่อกดดันรัฐบาลในเรื่องเฉพาะทาง หรืออีกแนวทางหนึ่งที่เลือกพุ่งชนโครงสร้างปัญหาโดยตรงอย่างการปฏิวัติ เราไม่อาจชี้ชัดได้ว่ารูปแบบใดมีพลังมากกว่ากัน เพราะในโลกปัจจุบัน ทั้งสองแนวทางกลับทำควบคู่กันได้ และต่างก็มีบทบาทในระบบการเมืองร่วมสมัย
เมื่อมองไปยังการชุมนุมของคนรุ่นใหม่ หรือ Gen Z (Generation Z) ในหลายประเทศ เราจะเริ่มเห็นภาพที่คล้ายกับเหตุการณ์ในไทยปี 2563 นั่นคือ การรวมตัวกันอย่างรวดเร็ว ไม่มีแกนนำชัดเจน ไม่มีองค์กรใหญ่ๆ หนุนหลัง และเมื่อการชุมนุมจบลง ก็มักไม่มีแผนว่าจะเดินหน้าต่ออย่างไร เช่น ในประเทศมาดากัสการ์ ที่หลังการชุมนุมยุติลง กลายเป็นว่าทหารเป็นฝ่ายขึ้นมามีอำนาจแทน เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้เห็นชัดว่า “การเปลี่ยนแปลง” ไม่ได้เกิดขึ้นจากการชุมนุมบนถนนเพียงอย่างเดียว แต่การเปลี่ยนแปลงต้องมาคู่กับการเปลี่ยนกติกาและโครงสร้างในสังคม พร้อมกับการสร้างให้คนที่ออกมาใช้สิทธิเสรีภาพไม่ว่าจะเรื่องไหน ประเด็นอะไร เข้มแข็งพอจะเดินหน้าต่อไปได้ในระยะยาว
อาจารย์กนกรัตน์ชวนมองย้อนกลับไปยังปี 2563 และคลื่นการเคลื่อนไหวของ Gen Z ทั่วโลก ก่อนสรุปบทเรียนสำคัญไว้ว่า “บทเรียนที่เราได้รับจากทั้งปี 2563 และจากการชุมนุมของ Gen Z จากทั่วโลกในช่วงที่ผ่านมาก็คือ ชัยชนะเริ่มต้นของคน Gen Z คือการจัดทำ Mob ขนาดใหญ่ได้ แต่ก็เป็นเพียงจุดเริ่มต้น แต่ไม่ใช่ความสำเร็จ เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการผลักดันการเปลี่ยนแปลงในระยะยาว”
เมื่อรัฐใช้กฎหมายเป็นเกราะ: ทำให้เกิดกลยุทธ์การเคลื่อนไหวที่ต้องปรับตัว
อาจารย์กนกรัตน์อธิบายว่าตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา การชุมนุมโดยสันติวิธีเป็นสิ่งที่รัฐรับมือได้ยากมาโดยตลอด แต่เมื่อเวลาผ่านไป กลไกของรัฐก็พัฒนาและเรียนรู้วิธีจัดการการชุมนุมมากขึ้น โดยเฉพาะการใช้กรอบกฎหมายเป็นเครื่องมือควบคุม เพื่อกดดันให้ประชาชนล้มเลิกความคิดต่อต้าน หรือไม่กล้าออกมารวมตัวกันอีก
อย่างไรก็ตาม อาจารย์กลับมองว่ากลยุทธ์นี้อาจไม่ใช่ทางออกที่ได้ผลในระยะยาว เพราะในขณะที่รัฐใช้กฎหมายเพื่อจำกัดประชาชน ฝั่งผู้ชุมนุมก็ได้เรียนรู้ที่จะปรับตัวผ่านการรวมกลุ่มในรูปแบบใหม่ที่มีลักษณะเป็น “องค์กรทางสังคม” ซึ่งการทำลักษณะนี้พบว่ามีพลังในการผลักดันประเด็นต่างๆ ไม่แพ้กับการชุมนุมบนถนนเหมือนในอดีต เช่นกัน
“เราเห็นองค์กรที่ทำงานเชิงนโยบายสร้างสรรค์ใหม่ๆ เกิดขึ้นมา เราเห็นองค์กรภาคประชาชนเกิดขึ้นมา เพราะฉะนั้นองค์กรเหล่านี้ในปัจจุบันจึงไม่จำเป็นจะต้องมีการชุมนุมแล้ว”
การเปลี่ยนแปลงที่เห็นชัด คือ การรวมกลุ่มในรูปแบบใหม่ๆ ไม่ว่าจะผ่านศิลปะ การเล่าเรื่องบนโลกออนไลน์ หรือกิจกรรมสร้างสรรค์ต่างๆ กลายเป็นวิธีเคลื่อนไหวที่รัฐควบคุมได้ยากขึ้นเรื่อยๆ ขณะที่รัฐยังใช้กฎหมายชุดเดิมๆ ทำงานคู่กับการสร้างความกลัว ซึ่งอาจได้ผลในช่วงแรก แต่เมื่อเวลาผ่านไปความคิดและมุมมองของผู้คนในตอนนั้นเติบโตขึ้น จึงอาจทำให้กฎหมายแบบเดิมกดทับหรือปิดกั้นความคิดและอิสรภาพของพวกเขาไม่ได้เหมือนเดิมอีกต่อไป
“แม้ผู้คนจะรู้สึกเศร้ากับการหายไปของการชุมนุม หรือรู้สึกกลัวต่อการใช้กฎหมายของรัฐ แต่ผู้คนก็ยังคงไม่หยุดแสดงออกทางการเมือง เพราะปัญหายังคงอยู่ ผู้คนก็ยังคงหาทางในการเรียกร้องต่อไป”
โลกออนไลน์: พื้นที่ใหม่ของการเคลื่อนไหว Gen Z ในมุมมองนักวิชาการ
เมื่อพื้นที่ตรงหน้าในชีวิตจริงถูกให้การแสดงออกไม่ง่ายเหมือนเดิม เพราะมีความเสี่ยงหลายอย่างที่จะต้องเจอ ทำให้การเคลื่อนไหวตอนนี้ จึงเริ่มมองหาช่องทางอื่นในการสื่อสารปัญหาสังคม ทำให้ “โลกออนไลน์” กลายเป็นพื้นที่สำคัญที่ตอบโจทย์ที่สุด เพราะเป็นพื้นที่สื่อสารที่ไม่มีขอบเขต เข้าถึงง่าย และเปิดโอกาสให้ใครก็สามารถส่งเสียงของตัวเองออกไป โดยไม่จำเป็นต้องใช้วิธีการชุมนุมแบบเดิมทุกครั้ง
อาจารย์กนกรัตน์มองว่าโลกออนไลน์ทำให้ผู้คนจากทุกมุมโลกสามารถตั้งคำถามกับปัญหาที่พวกเขาเผชิญอยู่ โดยมักเริ่มจากประเด็นระดับท้องถิ่น ไม่ใช่ประเด็นเชิงโครงสร้างแบบการชุมนุมใหญ่ๆ การขยายตัวของสื่อออนไลน์หลายรูปแบบ ยังช่วยสร้าง “พื้นที่ปลอดภัย” ให้คนที่อยู่นอกโครงสร้างรัฐหรือไม่ได้อยู่ในพื้นที่การชุมนุม ได้มีช่องทางในการแสดงออกที่กว้างขึ้น และทำให้เสียงของพวกเขาส่งถึงรัฐได้อีกช่องทางหนึ่ง
นอกจากนี้ รูปแบบการรวมตัวของ Mob Gen Z ทุกวันนี้ อาจารย์กนกรัตน์ ใช้คำว่า “มหัศจรรย์มาก” เพราะพวกสามารถนำวัฒนธรรมมาร่วมในการใช้สิทธิเสรีภาพได้ เช่น การหยิบเอาธงโจรสลัดจากการ์ตูนเรื่องวันพีซมาใช้เป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้ที่ถูกส่งต่อข้ามพรมแดนไปยังหลายประเทศ แสดงให้เห็นว่าคนรุ่นใหม่ไม่ได้ต่อสู้อย่างโดดเดี่ยวอีกต่อไป แต่มีขบวนการระดับโลกที่กำลังยืนอยู่บนเป้าหมายเดียวกัน นั่นคือการท้าทายระบอบชนชั้นนำที่ละเลยเสียงของประชาชน
“ในแง่นี้เรากำลังเห็นการขยายตัวของการใช้สัญลักษณ์ และใช้โลกออนไลน์ในการแชร์เทคนิคการชุมนุม หรือการให้กำลังใจกันและกันบนโลกออนไลน์แบบนี้ขยายการเคลื่อนไหวไปทั่วโลกของ Mob Gen Z”
เพื่อให้ภาพชัดขึ้น อาจารย์จึงยกตัวอย่าง กลุ่มที่เรียกตัวเองว่า “Milk Tea Alliance” หรือ “พันธมิตรชานม” ขึ้นมาเล่าให้ฟัง ขบวนการนี้เริ่มจากการที่คนในหลายประเทศที่นิยมดื่มชาใส่นมมาแสดงพลังกันบนโลกออนไลน์ ใช้แฮชแท็ก ใช้มุก ใช้มีม และใช้คำอธิบายง่ายๆ เชื่อมเรื่องการเมืองเข้ากับชีวิตประจำวัน
จากการรวมตัวกันบนโลกออนไลน์ ที่ไม่มีเวที ไม่มีแกนนำ และอยู่กันคนละประเทศ จะเห็นว่า “พันธมิตรชานม” ค่อยๆ กลายเป็นพื้นที่ให้ผู้คนแลกเปลี่ยนประสบการณ์เรื่องความไม่เป็นธรรมในบ้านตัวเอง ส่งกำลังใจให้กันและกัน และกลายเป็นแรงบันดาลใจให้มวลชนในหลายประเทศลุกขึ้นมาขยับต่อสู้กับปัญหาที่ตัวเองเจอ ผ่านวิธีการของแต่ละคนหรือบริบทในสังคมของตัวเอง
เสียงสะท้อนต่ออนาคตของการเปลี่ยนแปลง
แม้คนรุ่นใหม่จะประสบความสำเร็จในการขับเคลื่อนทางการเมืองอย่างรวดเร็ว แต่เมื่อความหวังไม่เป็นไปตามคาด การเผชิญหน้ากับความผิดหวังจึงเป็นเรื่องที่ยากจะหลีกเลี่ยง อาจารย์กนกรัตน์ชี้ว่า การเปลี่ยนแปลงทางสังคมต้องอาศัยระยะเวลาและหลายส่วนประกอบกัน พร้อมทั้งต้องมีพลังจากพื้นที่ที่หลากหลายเข้ามาเป็นแนวร่วมช่วยส่งเสียงหรือทำอะไรบางอย่างไปด้วยกัน
“อยากให้หลายคนที่กำลังรู้สึกผิดหวัง ไม่ต้องผิดหวัง เพราะในเวลาเพียงไม่กี่ปี อยากให้คิดว่าเราสามารถชนะคนในทุกรุ่นได้แล้ว แน่นอนว่ามันไม่เป็นไปตามความคาดหวังในเวลาอันรวดเร็วของการเปลี่ยนแปลงแต่อยากให้คิดว่านี่เป็นจุดเริ่มต้นที่น่าตื่นเต้นมากกว่า”
ถ้ามองย้อนไปตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงการปกครองปี 2475 จะเห็นว่ายังไม่ครบหนึ่งศตวรรษดีด้วยซ้ำ แต่สังคมไทยวันนี้เดินทางมาถึงจุดที่มีกลุ่มคนที่คิดแบบเสรีนิยม และกลุ่มที่ยึดแนวคิดอนุรักษ์นิยม เติบโตขึ้นมาพร้อมกัน ต่างฝ่ายต่างมีน้ำหนักของตัวเอง นี่คือสัญญาณอย่างหนึ่งว่าการเมืองไทยกำลังมีสมดุลใหม่ ในสายตาของนักวิชาการ
อาจารย์กนกรัตน์เน้นด้วยว่า เรื่องการเมืองไม่ใช่เรื่องไกลตัวหรืออยู่แค่ในสภา แต่การเมืองคือชีวิตประจำวันของทุกคน และคนธรรมดาอย่างเราก็มีส่วนสร้างความเปลี่ยนแปลงได้ โดยไม่จำเป็นต้องขึ้นเป็นผู้นำแถวหน้าเสมอไป จุดเริ่มต้นอาจง่ายแค่การตั้งคำถามกับสิ่งที่เจออยู่ทุกวัน การแลกเปลี่ยนประสบการณ์จริงในชีวิตที่ลึกไปกว่าการคุยเรื่องสัพเพเหระ แล้วเราจะค่อยๆ พบว่า ยังมีผู้คนอีกมากที่มองโลกไม่ต่างจากเราเลย
จากมุมมองของอาจารย์กนกรัตน์ที่ย้ำอยู่เสมอว่า การเมืองคือเรื่องของชีวิตประจำวัน และการเปลี่ยนแปลงไม่จำเป็นต้องเกิดจากคนที่ขึ้นปราศรัยหน้าม็อบเท่านั้น แต่เกิดจากคนธรรมดาที่รู้ว่าตัวเองถนัดอะไรและใช้พลังของตัวเองให้ถูกที่ถูกทาง แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทยจึงอยากชวนทุกคนเริ่มต้นจากการรู้จักตัวเองให้มากขึ้น ว่าเราเป็นนักเปลี่ยนแปลงแบบไหนกัน
Activerse: พื้นที่กลางค้นหา “ตัวตนของนักเปลี่ยนแปลง”
เพื่อให้การขับเคลื่อนยังมีแรงต่อเนื่อง การรู้จัก “ตัวเอง” คืออีกปัจจัยสำคัญ แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทยจึงสร้าง Activerse – Interactive Personality Quiz ที่ช่วยให้ทุกคนค้นพบว่าตัวเองเป็นนักเคลื่อนไหวแบบไหนโดยมีบุคลิกทั้ง 6 แบบ ได้แก่
The Flame – นักสู้ เปี่ยมไฟแห่งความถูกต้อง พร้อมเผชิญหน้าเมื่อเห็นความอยุติธรรม
Guardian – ผู้พิทักษ์ เกราะปกป้องของขบวนการ สร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ทุกคนไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
Seeder – ผู้ปลูกสร้าง ทำงานช้าแต่มั่นคง เชื่อในการเติบโตเหมือนต้นไม้ใหญ่
Spark – ผู้จุดประกาย พลังสร้างสรรค์ที่ทำให้ไอเดียกลายเป็นไวรัลได้ในชั่วข้ามคืน
Echo – นักเล่าเรื่อง แปลงข้อมูลให้กลายเป็นความรู้สึก ถ่ายทอดประเด็นซับซ้อนให้จับใจ
Architect – นักวางกลยุทธ์ มองเห็นภาพใหญ่ วางแผนซับซ้อนเพื่อผลักดันการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ
เมื่อรู้จักตัวเองแล้ว เราจะอาจจะมองออกชัดขึ้นว่า เราน่าจะเริ่มจากตรงไหน ใช้ความถนัดแบบไหนผลักดันประเด็นสังคมได้ ซึ่งก็สอดคล้องกับสิ่งที่อาจารย์กนกรัตน์ทิ้งท้ายเอาไว้ว่า การเปลี่ยนแปลงไม่จำเป็นต้องเกิดจากคนที่เคลื่อนไหวบนถนนเสมอไป
“ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสังคม มันต้องการคนที่แบบไม่ทำอะไรเลยในการชุมนุม แต่พร้อมที่จะให้การสนับสนุนในรูปแบบอื่นด้วย มันมีหลายวิธีการไม่ใช่แค่ทางเดียว”
ฟังบทสนทนาฉบับเต็มได้ทาง
YouTube: https://bit.ly/47Zl2rY
Spotify: https://bit.ly/49D9tYy
Apple Podcasts: https://apple.co/49yagtT
ปกป้องเสรีภาพการแสดงออก
สิทธิของบุคคลทุกคนที่จะมีเสรีภาพในการแสดงออก การแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร และการแสดงความคิดเห็น เป็นสิทธิในระดับสากลที่ได้รับการรับรองตามกฎหมายระหว่างประเทศ
สนับสนุนความเท่าเทียม
เราทุกคนต้องได้รับการปกป้องจากการถูกเลือกปฏิบัติด้วยเหตุแห่งการแสดงออกตามอัตลักษณ์ทางเพศ รสนิยมทางเพศและเพศวิธี ภายใต้หลักการด้านสิทธิมนุษยชน